اطلاعیه ها

آرامگاه مردي که به گردن ما و زبان فارسي حق زيادي دارد

تاریخ انتشار : 1396/1/15-- نویسنده: تحریریه -- موضوع: فرهنگ و هنر

80 سال از ساخت آرامگاه فردوسي در توس ميگذرد؛ بنايي که نخستينبار توسط يک معمار فرانسوي به شکل اهرام مصر طراحي شد، اما سرانجام حسين لرزاده، معمار ايراني، آن را به شکل بناهاي پرسپوليس و مقبره کوروش در پاسارگاد طراحي و اجرا کرد.

24 شهريور ماه سالروز درگذشت حسين لرزاده، معمار مشهور ايراني است. لرزاده 28 ساله بود که موفق شد با طراحي و ساخت آرامگاه فردوسي در طول 18 ماه، مدال فردوسي را در جشن هزاره اين شاعر پارسي از آن خود کند.

نخستينبار «آندره گدار»، معمار فرانسوي طرحي را براي مقبره فردوسي در نظر گرفت و تا نيمههاي ساخت آن هم پيش رفت. اين طرح شکلي چون اهرام مصر داشت. ذکاءالملک فروغي که آن زمان رئيس انجمن آثار ملي بود، اين طرح را نميپذيرد و در جلسهاي که در اين انجمن تشکيل ميدهد، قرار ميشود يک معمار ايراني طرحي براي مقبره فردوسي ارائه کند.

 سرانجام حسين لرزاده مأمور طراحي اين مقبره ميشود. از زمان محول کردن اين کار به لرزاده 18 ماه تا جشن هزاره فردوسي زمان باقي مانده بود که او موفق شد در اين مدت طراحي و ساخت مقبره فردوسي را به اتمام برساند.

 

لرزاده

اين بنا از سه قسمت تشکيل شده است که اولين بخش آن، ميانيترين بخش است و از سنگ قبري از جنس مرمر به ابعاد 1.5×1 متر و حدود 0.5 متر ارتفاع ساخته شده و در مرکز روي سکوي مرمري قرار گرفته است. بخش دوم شامل تالاري مربع شکل است که از سنگ مرمر ساخته شده و داخل آن با کاشي تزئين شده و چهار ستون بلند با دو سر ستون بزرگ در چهارگوشه اين تالار وجود دارد. سومين بخش، محوطه پلکاني پوشيده از سنگ مرمر است که اتاق روي آن قرار گرفته و تعداد زيادي از اشعار فردوسي روي ديوار آن حک شده است.

 اين بنا يادآور معماريهاي پاسارگاد و مقبرة کوروش است. تصوير مردي بالدار در بالاي ضلع جنوبي بناي اصلي، يادآور ويژگيهاي معماري پرسپوليس است.

عمادالکتاب (خطاط کتيبهها)، عباس و غلامعلي دهشيري و حسين حجار باشي در ساخت اين آرامگاه با لرزاده همکاري کردند.

 در سال 1313 به پاس طراحي و اجراي اين آرامگاه مدال فردوسي به اين هنرمند اعطا شد. اين آرامگاه بعدها توسط هوشنگ سيحون بازسازي شد.

 حسين بن محمد معمار معروف به «لرزاده» در سال 1285 متولد شد. ورود لرزاده به عرصه معماري به واسطة شغل و علاقه پدرش شکل گرفت. در خانه پدري او جلساتي با حضور معماران و دوستان پدرش برگزار ميشد که حسين هم به خواست پدرش در آنها شرکت داشت. پدر حسين از معماران دوره قاجار بود و پسرش را به مدرسهاي در کوچه پشت گذر مهديخان فرستاد که در آنجا هندسه و حساب و رسم فني و نقاشي را در سطح عالي بياموزد. او از جمله هنرآموزان مدرسه کمالالملک بود که در شعبه مجسمهسازي آن، قالبگيري و قالبسازي را آموخت.

 اصليترين فعاليت لرزاده در زمينه طراحي و ساخت مساجد در نقاط مختلف بود. تعداد طراحيهاي او در اين زمينه را 843 مسجد گفتهاند که از آنها ميتوان به مساجد سلمان، سجاد، مهديه، اعظم قم، لرزاده، امام حسين (ع)، فخريه، زعيم، فرازنده، سپهسالار و عمار اشاره کرد.

اولين کار مستقل لرزاده طراحي سر در بانک شاهي (بانک تجارت فعلي) واقع در ميدان توپخانه تهران است. بعدها شهرت او در معماري به جايي رسيد که آيتالله بروجردي او را مأمور تعمير و پارهاي تغييرات در حرم امام حسين (ع) کرد. کاخ مرمر، کاخ شهوند و سردر دارالفنون از ديگر آثار لرزاده هستند.

 آرامگاه فردوسي

«احياي هنرهاي از ياد رفته»، «نغمه لرزاده» (اشعار اين هنرمند)، «صد اميد» و «ماجراي معماري سنتي ايران» از تاليفات لرزاده است.

حسين لرزاده در روز سهشنبه 24 شهريور 1383 در سن 98 سالگي دارفاني را وداع گفت. پيکر وي در مقبره خانوادگيش که خود ساخته بود به خاک سپرده شد.

 

منبع:ايسناتو

درباره نویسنده

سروش اربابی
سروش اربابی